Karanfil Yürekli Melodiler-Awazên Çiya (Ropörtaj)

[Bahoz]

İlk albümleri “Siya Jîn”i müzikseverlerle buluşturan Awazên Çiya müzik grubunda yer alan Gorsê Mereto, “Dağda sanat yapılmaz gibi yanlış bir anlayışa karşı en iyi sanatın dağda gerilla tarafından yapılabileceğini ispat etmek istedik bu albümle” diyor.

Awazên Çiya, Kürdistan dağlarında hem özgürlük mücadelesi veren hem de sanat çalışmaları yapan gerillaların kurduğu bir müzik grubu. Halklarının özgürlük umudu olarak çıktılar dağa. Hem doğanın sert koşullarına direniyorlar hem de halklarını yok etmeye çalışan güçlere karşı savaşıyorlar. Kan, barut, açlık, susuzluk ve ölümle içiçe yaşıyorlar. “Halkımızın acılarını en iyi biz hissediyoruz” diyorlar ve bunu bir ürüne dönüştürebilmek için müziğin dilini konuşuyorlar. ‘Dağda sanat yapılmaz, savaşanlar sanat yapamaz’ diyenlere en iyi cevap da yine onlardan geliyor: “Çatışmaların ortasında müzik çalışmaları yapıyoruz. Bunun duygusunun ifadesi zor aslında. Zorlu koşullarda insan üretir. En iyi sanat dağda gerilla tarafından yapılır. Gerilladan daha duygusal insan yoktur.” Awazên Çiya, dağların ezgisini halkıyla buluşturmak için Dünya Barış Günü’nde ilk albümü “Siya Jîn”i çıkardı.

Grupta yer alan gerilla sanatçılar ise şöyle: Delil Muş (gitar, saz, solist), Zafer (Saz, solist), Rezan (Saz, solist), Gorsê Mereto (Org, darbuka, solist), Bermal (saz, yan flüt, solist), Xebat (solist), Dicle (darbuka, saz, vokal), Baran (solist), Zozan (gitar), Özlem (gitar), Ferze (gitar, solist), Tekoşin (solist), Kamuran (solist). Grup üyeleri kendilerini “dağları soluyan ve toplumuyla bütünleşmeye çalışan birer emek sanatçısı adayı” olarak tanımlıyor. Herkesin bir şarkısı var. Onların da... Unutturulmaya çalışılan isimleri, sevdaları yeniden hatırlatmak için söylediler şarkılarını.

Dağın yarattığı sanatçılar

“Dağın karanfil yürekli çocukları”yla, İran ve Türkiye ordusunun attığı bombalar altında tanıştık. Savaş koşullarında hem gerilla hem de sanatçı olmanın hikayesini sizlerle paylaşmak için Awazên Çiya sanatçılarından Gorsê Mereto ile sohbet ettik. Her ne kadar bomba sesleri sohbetimizi bölmeye çalışsa da yağan yağmurun güzelliğinde dile getirdi Gorsê Mereto, dağın kendilerini nasıl yarattığının hikayesini...

Grubun ismi neden Awazên Çiya?

Awazên Çiya yani dengen Çiya, rengen Çiya. Hem dağların sesi, hem dağların rengi, hem dağların dili. Gerilla olduğumuz için, dağlarda müzik yaptığımız için gruba bu ismi vermeyi uygun bulduk. Awazên Çiya ismini almamızın sebebi, hem bugünün mirasını yaratanlar hem de bu mirası devralanlardır. Bunlar birer dağ ezgisidir. Yani birer Awazên Çiya’dır. Bu ezgiler, sonsuzluğa akan özgür bir aşk ırmağının dilidir.

Awazên Çiya’yı ne zaman kurdunuz?

İlk kurduğumuz grubun ismi Koma Mizgin’di. Geçen yıl Haziran ayında Awazên Çiya olarak değiştirdik. Ardından grup olarak bir albüm çalışması yaptık. Bu ayın başında “Siya Jîn” isimli albümümüz müzikseverlerle buluştu.

İsim değişikliğini neden yaptınız? Bu sadece bir isim değişikliği mi?

İsim değişikliğinden ziyade dağa ait bir isim olmasını istedik. Sanatımızı dağda yürütüyoruz, bu nedenle Awazên Çiya olarak değiştirdik ismimizi. Koma Mizgin isminde başka bir grup daha vardı. Biz gerillaya ait bir isim olsun istedik.

“Siya Jîn” ismi sizin için neyi ifade ediyor?

“Siya Jîn” hem “kadın gölgesi” hem de “kadın yaşamı” anlamında ele alıyoruz. Albümde de aynı isimde bir şarkımız var. Bu şarkının söz ve müziği Şehit Hêvî Şanoger’e aittir. İçerik olarak da çok anlamlı bir şarkı. Müziği de oldukça farklıdır.

Albümde yer alan şarkıların söz ve müziği grup üyelerine mi ait?

Albümde 12 şarkı yer alıyor. Bunlardan 11 tanesinin söz ve müziği gruptaki arkadaşlara aittir. Bir şarkı da Gelerî’dir.

Albümde yer alan şarkıları nasıl seçtiniz?

Albümde yer alacak şarkıları seçerken bizi, mücadelemizi yansıtmasını esas aldık. Şehit sanatçılarımıza, gerillalarımıza, Önderliğimize, doğaya, ulusal bayramlarımıza ve halkımıza yönelik duygularımızı bir bütün olarak yansıtacak şarkılara yer verdik. Bu anlamda dağın ezgisini halkımızla buluşturmayı hedefledik. Albümde yer alan on şarkı Kurmanci, biri Türkçe biri de Soranice’dir. Bu anlamda dillerin zenginliğini de vurgulamaya çalıştık. Herkes albümde kendi için bir şarkı bulabilecek.

Albüm yapma fikri nasıl oluştu?

Kürt Özgürlük Mücadelesi’nin içinde yer alan bireyler olarak, yaratılan değerleri, halk olarak yaşadığımız acıları ve sevinçleri halkımızla buluşturmak istedik. Burada hem düşman hem de doğanın sert koşullarına karşı mücadele ediyoruz. Dağda yaşamanın, mücadele etmenin yarattığı birikimler bizi albüm yapmaya götürdü. Emeklerimizi sanatsal olarak ifade etmek istedik. Biz önce gerillayız sonra sanatçı. İkisini buluşturuyoruz aslında. Elimizde hem silahımız hem de enstrümanlarımız var. Dağda sanat yapılmaz gibi yanlış anlayışa karşı en iyi sanatın dağda gerilla tarafından yapılabileceğini ispat etmek de istedik bu albümle.

Siz, yaptığınız müziği tarz olarak nereye oturtuyorsunuz?

Grupta yer alan her arkadaşın farklı bir tarzı var. Mesela biri klasik müziğe yatkındır, bir diğeri modern müzik tarzlarına eğilimlidir. Bazıları uzun havayı daha güzel yorumlar. Bazıları Geleri’yi iyi yorumlar. Özgün müziğe yatkın olanlar var. Doğu ve Batı müziğini sentezleyen arkadaşlar var. Albümde slow şarkılar da var hareketli şarkı da. Yani birçok tarzın buluştuğu bir grup diyebiliriz.

Gruplarda herkesin kendine has bir tarzının olmasından ziyade ortak bir tarzda buluşma sözkonusu. O tarz grubun müzikal kimliğini oluşturur. Sizde farklı tarzlar sorun yaratmıyor mu?

Şu anda grup bileşimi yenidir. Grupta yer alan müzik alanında gelişkin olan bazı arkadaşlarımız da şehit düştü. Bu nedenle şu anda yeniden oluşturulmaya çalışılan bir tarz var. Her ne kadar farklı tarzlar olsa da ritim olarak, içerik olarak birbirini tamamlayan bir tarz var. Grup olarak bir tarz yaratma arayışımız da var. Bu yönlü tartışmalarımız var.

Dağda savaş koşullarında bir yandan gerillalık bir yandan da sanatçılık yapıyorsunuz. Şu anda İran ve Türkiye tarafından bulunduğunuz alanlar bombalanıyor. Bu koşullarda nasıl müzik çalışmaları yapıyorsunuz?

Biz gerillayız. Sadece işimiz sanat çalışmaları yapmak değil. Her an herşey olabilir. Herşeye hazırlıklı olmak durumundayız. İki haftadır her gün bulunduğumuz alan bombalanıyor. Şu anda da devam ediyor. Bir yandan bomba atılıyor, diğer yandan biz enstrümanlarımızı kurup konser veriyoruz. Müzik çalışmaları yapıyoruz. Çatışmaların ortasında müzik çalışmaları yapıyoruz. Bunun duygusunun ifadesi zor aslında. Zorlu koşullarda insan üretir. Yılmaz Güney’in, “Bir Gün” isimli şiirinde “Güzel günler zorlu duraklardan geçer sevdiğim” şeklinde bir sözü vardır. Öyledir gerçekten. Emeksiz bir ürün yaratamazsın. Birçok zorluk yaşadık, yaşıyoruz. Kan, barut, açlık, susuzluk ve ölümle içiçe yaşıyoruz. Bunların yarattığı duygu ve düşünceleri esere dönüştürmek sanattır zaten. Sanatçılarımız niye sisteme kayıyor? Herkes bizim koşullarımızda yaşasın demiyoruz. Fakat mücadelemiz, halk olarak yaşadığımız acılar hissedilmelidir. Bu olmadığı için sanatçılarımız popüler kültüre kayıyor. Kürdistan’da birçok baskı yaşayıp Avrupa’ya sürgün olan sanatçılarımız var. Ama yaşadıklarını bir ürüne dönüştüremiyor, oradan beslenmiyor, herşeyi unutuyor. Kendi geçmişini unutan insan geleceğini yaratamaz. Bu halkı yaşamak gerekir. Özgürlük mücadelemizi hissetmek gerekir. Şehit düşen arkadaşlarımız ne kadar hissediliyor, onların amaçları ne kadar anlaşılıyor?

‘Gerilladan daha duygusal insan yoktur’



Önce gerilla sonra sanat dediniz. Savaşla sanatı nasıl yanyana getiriyorsunuz?
Ben gerilla saflarına katıldığımda profesyonal sanatla hiçbir alakam yoktu. Ses vardı sadece. 1992’de katıldım gerillaya. 10 yıl boyunca Dersim dağlarında kaldım... Gerillada bir halay ve şarkı söyleme kültürü vardır. Kültür çalışmalarına bunlardan dolayı ilgim gelişti. Kültür çalışmalarında yer aldığımda gitarın ismini bile bilmiyordum. Tabii şimdi farklı, 4 yıldır bu çalışmalardayım. Şimdi yaptığım çalışmanın teorisini, felsefesini yapmaya çalışıyorum ve buna göre üretiyorum. Org çalıyorum, belli bir düzey oluştu. Hem gerilla olarak hem de sanatsal anlamda dağ beni yarattı. Savaşmak ile sanat yapmayı kıyasladığımızda, savaşın içinde şiddet var sanat ise farklıdır. İkisi biraraya gelemez gibi duruyor. Dağda sanat yapılmaz yaklaşımına hep karşı çıktık. En iyi sanatın dağda yapılabileceğine inanıyorum. Niye? Çünkü burada büyük bir sanatsal miras var. Kürt sanatçılar, sanatsal olarak üretimde bulunabiliyorsa bu dağda verilen mücadelenin, yaratılan emeklerin bir sonucudur. Beslenilen çok sayıda değer burdadır. Yıllardır sömürü altında yaşayan bir Kürt gerçekliğimiz var. Bu halkın acılarını hissetmeyen, paylaşmayan, mücadelemizi anlamayan bizim sanatımızı yapamaz. 3. Kültür Konferansımızda bu konuda kapsamlı değerlendirmeler yaptık. Sanat bir emek olayıdır, gerillalık da öyle. Bazıları bizi savaşan duygusuz insanlar olarak görüyor. Bu çok yanlış bir düşüncedir. Gerilladan daha duygusal insan yoktur. Uğruna herşeyimizi verdiğimiz ve vereceğimiz halkımızın acılarını en iyi biz hissediyoruz. Birebir yaşıyoruz. Yanımızda arkadaşlarımız şehit düşüyor, bunun yarattığı duyguyu en iyi biz ifade edebiliriz. Awazên Çiya’yı bunun için kurduk.

‘Tüm renklerle buluşuyoruz’



Grup olarak burada yaptığınız çalışmaların dışında halka yönelik etkinlikler de düzenliyor musunuz?
Biz halk içine de giriyoruz. Festivallere ve etkinliklere katılıyoruz. Konser veriyoruz. Yılda en az 30 etkinlik düzenliyoruz. Mesela Maxmur’da düzenlenen festivale katıldık. Yaylalarda halkımız var. Onlara yönelik moral etkinlikleri düzenliyoruz. Halkımızın tüm kesimleriyle buluşuyoruz, her biri farklı bir renk. Bu renklerle biraraya gelmek, onlar için yaptığımız sanatı onlarla buluşturmak bize çok farklı bir haz veriyor.

‘Siya Jîn’

Awazên Çiya’nın Mir Müzik etiketiyle çıkarılan “Siya Jîn” isimli albümünde, 12 şarkı yer alıyor. Şarkıların çoğunun söz ve müziği grup üyelerine ait. Albümde yer alan şarkıların isimleri ise şöyle: “Were Xezal”, “Siya Jîn”, “Cana min”, “Seyro”, “Agir û Roj”, “Tanya”, “Le Xezalê”, “Bişeng”, “Newroz”, “Kelaşîn”, “Xerib Mawim”, “Leger”. Albümün aranjörlüğü de gruba ait. Albümün stüdyo kayıtları Maxmur Mülteci Kampı’nda gerçekleştirildi.