İbrahim Rojhilat Röportaj

[Bahoz]

Rojhilat : Estetik ve öz değerleri birbirinden ayıramayız
Mücadelenin en sıcak olduğu dönemlerde Kürt müziğinin önemli temsilcilerinden Koma Rojhilat’ın kurucularından ve solisti olan İbrahim Rojhilat 3 ilk solo albümü "Bengî" ile Kürt müziğindeki en önemli adımını attı.

Sanatsal çalışmalarını ülkesinden ve halkından kopuk ayrı bir yerde yapılamayacağına söyleyen Rojhilat, Türkiye’ye dönüş yaparak müzik çalışmalarına yeniden başladı. İbrahim Rojhilat ile albümünü, Avusturalya’daki yaşamını ve Kürt müziğini konuştuk.

- İbrahim Rojhilat nereden nereye, bugüne kadar ne yaptı, ne etti? Biraz kendi serüveniniz ve Koma Rojhilat döneminden bahsedermisiniz?

- Koma Rojhilat, 1991’de Mezopotamya Kültür Merkezi bünyesinde kuruldu. O yıllarada bir açlık grevi ziyaretinde MKM sanatçılarıyla tanıştım. Ardından bu arkadaşların önerisiyle MKM’ye gittim. O dönem yoğun kültürel çalışma başlatan ve yürüten MKM’ye gelen ve sanatsal çalışmalarda bulunmak isteyen bir grup arkadaşla beraber grubu kurduk. O zamanlar birçok etkinlik ve konserler verdik. Aynı zamanda müzikal yeteneklerimizi geliştirmek için birçok teorik ve pratik çalışmalar yaptık. Grup elemanlarının dönem dönem değişmesi ve gruptan kopmasına rağmen grup 2001 yılına kadar çalışmalarını sürdürdü. Bu dönem içerisinde yurtiçi ve yurtdışı birçok değişik etkinliğe katıldı. Yine 1997 yılında “Mezrabotan im Ez” adlı bir albüm çıkardı. Belirli sebeplerden dolayı istikrarını koruyamayan grup, son olarak 2001 yılı Newroz’u için gittiği Avustralya’da son konserini verdi. Ve grup bireyleri bireysel tercihleriyle farklı alanlarda yaşamlarını sürdürme kararı aldılar. Ben de Avustralya’ya yerleştim. Grubun kurucusu olmam yıllarca verdiğim emeğime sahip çıkmak, grubu ve ismini yaşatmak ve sahiplenmek adına İbrahim Rojhilat olarak müzik çalışmalarımı bu döneme kadar sürdürerek bir albümle taçlandırdım.

- ‘Bengî’ albümünden bahsedelim biraz.. Nasıl, ne şekilde oluştu, kimlerle çalıştınız ve akıbeti ne oldu?

- Bu albümün altyapısını Avusturalya’da hazırladım. Benim ilk solo albümüm. Kendi duygularımı, hislerimi, sevdamı yansıttığım ve yaşadığım bir albüm oldu diyebilirim. Repertuarımı kendim seçtim, yönetmenliğini kendim yaptım, maddi manevi tüm zorluklarını kendim göğüsledim. Kendi çabalarımla yarattığım bir emeğin ismi oldu “Bengî.” Albüme ilişkin olumlu tepkiler aldım. Özellikle sanatçı dostlarımdan aldığım izlenim ve değerlendirmeler beni mutlu etti. Ben sanatsal birikimi ve sanatsal etik değerleri olan büyük fedakarlıklar ve değerlerle yaratılmış ve bu halkın kurumu olan MKM’nin yetiştirdiği bir sanatçıyım. Bu birikimlerimin büyük bir bölümünü bu kurumdan aldım. Her şeyden önce bir Kürt sanatçısı olarak kendi kültürel yapısını, değerlerini, gerçekliğini bilmen gerekiyor ki, o yöresel halk müziği yavaş yavaş evrensel literatüre çıkabilsin. Değer kazansın, sevilsin ve özümsensin.

Biz Avustralya’da Çin’lilerin, Hintliler’in ve diğer dünya halklarının festivallerine katıldık. Erbane, kaval ve saz gibi enstürmanlarla "canê canê were meydanê" şarkısını kendi folklorik gırtlak ve saunduna göre icra ettigimizde şaşırıyorlardı, ne kadar farklı, değişik bir tarz ve renk diyorlardı. Yani onlar batı enstürmanlarını bizden daha iyi tanıyor ve icra ediyorlar. Dolayısıyla kendi renklerimizi daha net ortaya koyan enstürmanlarımızı kullanmamız gerekiyor. Ama bu batı enstürmanlarını da kullanmamak anlamına gelmez elbette ki. Nitekim bende ‘Bengî’de oranın yerli halkı olan Aborijin’lerin üflemeli aleti olan dijuridoo’yu kavalla yan yana kullandım, potporilerin basında ve bazı ara ezgilerde.

- Kürt müzisyeni olarak 3 yıl kadar Avusturalya’da kaldınız. Yıllar sonra tekrar müzik yaptığınız yere geri döndünüz ve tercihinizi tekrar burada kendi cografyanızda ve müziğini yaptığınız halkınızın içinde ve yanında olmaktan yana kullandınız. Dönüşünüzde ne gibi farklılıklar hissettiniz? Umdugunuzu bulabildiniz mi?

- Artık sanatsal ve müzikal çalışmalarımı burada devam ettireceğim. Buradan ayrılırken biraz daha farklıydı. Ortam daha sıcaktı, ilişkiler ve paylaşım daha yoğundu diyebilirim. Uzak kalmanın sıkıntılarını çok çektim, binlerce kilometre uzakta kalmanın ne anlama geldiğini ancak yaşa***** anlayabilirsiniz. Farklı bir dünya, farklı bir cografya ve farklı bir kültür. Arkadaşlarından, dostlarından, ailenden ve en önemlisi geçmişte o coğrafyada büyük fedakarlık ve emekle yarattığın değerleri adeta orada rehin bırakmak çok zor. Bu benim asla kaderim olamazdı diye hep düşündüm ve bir gün mutlaka döneceğimin umutlarıyla ayakta kalmaya çalıştım. “De Were Were Sebra Min Were, Ezê Bigejim Hesreta Dil e” şarkısı yani “Sebra min” böyle oluştu. Avusturalya’dan dönersem ilk karşılaştığım arkadaşıma adeta uçarak sarılacağım diyordum. Ama beklediğimin tam tersiyle karşılaştım. İlk MKM’ye geldim ve çok soğuk karşılandım. Sıcaklık kalmamıştı. Oysaki toplumun en diri olması gereken kesimi sanatçılar olmalıydı

- Yıllarca sanat kurumlarında çalıştınız ve hatta ilk çıkış noktanızın bu kurumlar olduğunu söylediniz. Sizce bir sanat kurumunun asli görevi ne olmalı?

- Bir sanat kurumun asli görevi; varolan sanatsal ve kültürel potansiyeli ve yetenekleri ortaya çıkartmak, onları kendi bünyesinde toplamak, zenginleştirerek bu değerleri daha çok korumak ve geliştirmektir. Ancak kendisini yenileyip geliştiremeyen bir kurum asla yaşayamaz, ayakta duramaz, dinamiklerini yitirerek zayıflar ve kaybolur. Yine kurumlar bireyi ve toplumu esas almalıdırlar. İnsanların ve toplumunun değer ve realitesine uygun olarak onların ihtiyaç ve taleplerini karşılamalıdırlar. Sanatsal çalışmaların toplumlar uzerindeki etkisi tartışılmazdır, toplumda böyle bir açlık olduğu ortada ne verirseniz kabul görüyor. İşte bu noktada bu kurumların devreye girip toplumu realitesinden uzak, arabesk ve yoz bir mantığı dayatan örgütsüz toplumundan uzak yaşayan ve bireysel menfaatlerini önde gören kişilikleri deşifre etmelidirler. Toplumun bunları doğru tanımalarını sağlamalı ve en önemlisi bunların kendilerini ifade etme zeminlerini gözden geçirip doğru bir politika belirlemelidir. Hak edene emek harcayana ister kurumlarda çalışsın, ister kurum dışında çalışsın hakkını vermelidirler. Bunun kriteri gerçek anlamda halka ve onun tüm maddi ve manevi değerlerine bağlılıktır.

- Mücadelenin en sıcak dönemlerinde sanat yapan bir sanatçısınız. O dönem sanatınızla doğru bir duruş takındınız. Bugün açısından ise mücadele daha farklı bir alana çekildi. Arz talep ilişkisi değişti. Kısıtlı da olsa bazı yasaklanmalar kalktı. Koşullar değişti, Kürt sanatçıları bu koşulları görebildiler mi sizce?

- Hiç kuşkusuz koşullar eskisi gibi değil. Ama bu durum bütün yasaklamaların, engellemelerin kalktığı ve herşeyin düzeldiği anlamına gelmiyor. Benim geçmişe ilişkin söylediğim şarkılardan dolayı “bölücülük propagandası” yaptığıma ilişkin bazı davalarım hala devam ediyor. Onlara göre suç işlememem gekiyor, yani Kürtçe şarkı söylememem gerekiyor. Newroz’da, konserlerde vb... Ben Avustralya’dan geldiğimden bu yana Avustralya vatandaşı olduğum halde bir kaç kez gözaltına da alındım, sebebi eski davalar. On yıl önceki mantık hala hakim, hala insanlar çocuklarına istedikleri ismi veremiyorlar, hala “W” harfinin sendromu devam ediyor. Kürtçe dil kurslarının açılmasına yönelik baskıları hepimiz yakın zamanda gördük. Dolayısıyla aslında öyle çok büyük bir normal durum yok ortada. Bu devletin bir bütün olarak Kürtlere uyguladığı bir politika. Bizimde bu durumu büyük bir rehavetle karşıladığımız açıkça görünüyor. Bana göre bundan sonrada koşullar daha da ağırlaşacak. Yeni terör yasası bir çok antidemokratik uygulamayı beraberinde getiriyor, buna karşı duyarlı olmak lazım.

- Sizce Kürt müziğinde bir estetik sorun var mı, ortaya çıkarılan müzikal eserleri değerlendirirsek ve ya Kürt müziğinde estetiğe nasıl bakıyorsunuz?

- Estetikle değerleri ve diğer farklı öz değerleri birbirinden ayıramazsınız. Bu iki unsurun bütünleşmesi gerekiyor. Estetik kaygılarımda var. Ama gerçek anlamda misyonunu taşıdığım değerlerin kaygısıda var. Lakin müziği güzelleştiren onun değerine değer katan estetiktir. Doğru bir estetik kaygı olmadan başarıya ulaşmak ve o eseri sevdirmek benimsettirmek mümkün değildir. Sanatsal eserler ne olursa olsun düşündürmeli, duygularda ve histe bir derinlik yaratmalıdır. Sanatsal faliyetlerden en çok etkileyen sanat dalı müziktir. Kürt müziğinin miheng taşını oluşturan bir dengbêjlik geleneğimiz var. Homeros’un İlyada’sı ile Evdalê Zeynîkê’nin herhangi bir eseri estetik ve öz değerleri, reel değerleri taşıması anlamında aynıdır bana göre. İkiside birer halk ozanıdır. Evrenselliğin ilk basamağı kendi öz değerlerindir. Bu değerlerin üzerinden evrenselleşirsin. Kültürel değerlerimizi, ürünlerimizi, üretimlerimizi korumalıyız.

- Bundan sonra Türkiye’desiniz, gerçekleştirmek istediğiniz projeleriniz var mı?

- Artık Türkiye’deyim. İkinci albüm çalışmam var. Avusturalya’yı tercih etmedim. Orayı tercih etseydim müzikal çalışmaları bir şekilde sonlandırmış olacaktım. Oradaki koşullarımın bana daha iyi, rahat bir yaşam ortamı sunmuş olmasına rağmen orada yaşamayı tercih etmedim. Önümüzdeki aylarda yeni bir albümle müzikal çalışmalarıma devam edeceğim. Bu albüm yine Kom Müzik’ten çıkacak. İlk albümde olduğu gibi bu ikinci albümde de asla bireysel hiçbir kaygım olmadı. Kom Müzik Kürt müziğinin en önemli temsilcisi ve kurumudur. Bu halkın emekleri ve sanatçılarının büyük fedakarlıklarıyla ayakta kalan gücünü ulusal değerlerden alan bir kurum. Dolayısıyla Kom Müziğin sanatçısı olmak bana onur ve gurur veriyor. Yine bu arada yurtiçi ve yurtdışı konserlerim olacak

[Free Kurd]

spas heval emegine saglik

[Denge Jiyan]

emegine saglik spas heval