Metin Kahraman ile röportaj

[Bahoz]

Dünya müziğinde Doğu, kaynak olmaya başlıyor
Kürt müziğinin yeterince gelişmemsinin en önemli nedeni Kürt müziğini eleştiren bir kurumun olmamasıdır. Bırakın eleştiri kurumunu akademik anlamda eleştiren kişiler bile bulmak zordur. Eleştiri, sanatı geliştirir, sanatın kendisini görmesini sağlar.
Kürt müziğinde en önemli sorunlardan biri de "üretimsizliktir." Yeniler bitince eskiler tüketilmeye başlanıyor.. Çoğunlukla piyasa kaygısı ile Kürt müzik kaynakları carcur ediliyor.
Metin& Kemal Kahraman kardeşler ise piyasa kaygısından uzak sanatsal ve toplumsal kaygıyla müzik derleme çalışması yapıyor.
Müziklerinde bir derinlik ve emek sezinliyor.
En toplumsal şarkılarında bile bir bireysellik; en bireysel şarkılarında bile bir toplumsallık bulmak mümkündür.
Metin & Kemal Kahraman kardeşlerin Kürt ve dünya müziğine yaptıkları katkı büyüktür. Dünya müziğinde Doğu kaynak olmaya başlıyor. Son yıllarda bir çok sanatçı sanat arayışını doğu kültüründe sürdürmektedir.
**

“EN ACİL GÖREV SÖZLÜ KÜLTÜRÜN KAYIT ALTINA ALINMASIDIR”

Kürt müziğinin karşılaştığı sorunlar nelerdir?
Çok sorun var ama bence en acil görev Kürtlerin kültürleri sözle aktarıldığı için kayıt altına alınması gerek. Böyle bir sorumlulukla karşı karşıyayız. Onun dışında Kürt müziğinde alternatif çalışmalar, modern çalışmalar var bunları da destekliyoruz ama önde yapmamız gerek sözlü kültürü kayıt altına almaktır.

Son dönemde Kürt müziğinin yozlaştırıldığı eleştirileri var?
Şöyle bir sorun var. Biz, kendi kültürel kaynaklarımızdan, bize halktan devir edilen değerler arasından kendi sesimize uygun melodiler arıyoruz. Onu anlarsak, kalıcı hale getirsek, kullansak da kullanmasak da, onu kalıcı hale getirmek, geleceğe bırakmak gibi bir perspektif yok.

“ SORUNLARI TARTIŞMAK İÇİN ÖRGÜTLENMELİYİZ”

Kurumsal düzeyde çalışmak Kürt müziğini ileride tekdüzeleştirmez mi?
Kurumsal çalışma derken, bütün yapılan bu derleme çalışmalarının akademiye dönüşmesi gerekir… Mutlaka kurumsallık gerekiyor ama burada kurumsallık toparlayıcı biçimde olmalı.

Sanat daha bireysel olmalı?
Tabi tabi sanatçılar daha özgür düşünmelidir; ama ulusal anlamda da sorunlarımızı masaya yatırmalıyız. Sorunlarımızı tartışmak, çözüm aramak için örgütlenmemiz gerekiyor.

Kürt müziğinin dünya müziği içindeki yeri nedir?
Bütün dünyanın kendi müziklerini aradığı bir coğrafyada yaşıyoruz. Dolayısıyla müzikte de bizi en eskiye binlerce yıl öncesine götüren kültürel öğeler burada. Dünyada Kürt müziğinde bir farkındalık yok ancak bu kültüre mensup sanatçılar tarafından taşınabilirse bir farkındalık yaratabilir. Dolayısıyla dünya müziğinin içindeki yerini herkes ileri de kavrayacaktır. Sadece müzik alanında değil mitolojide de Anadolu"da Mezopotamya"da kazı yaptıkça insanlık kendi beleğinin en eskisine gidebiliyor. Biz de kendi dillerimizin içinde doğru bir kazı yapacağız. İşte o zaman birçok dilin orijininin burası olduğu anlaşılacaktır.

Kahraman kardeşlerin müziğinde en toplumsa parçada bile bir bireysellik; en bireysel parça da bile bir toplumsallık vardır. Kentli olan biri de kentten uzak olan biri de müziğinizi hissedebiliyor. Doğru bir değerlendirme mi bu?
Bence çok doğru bir değerlendirme. Yani yaslandığımız kaynaklar tamamen halktan geliyor. Dolayısıyla bir toplumsallık kendiliğinden vardır. Halkın ürettiği değerler üzerinde biz müziğimizi inşa ettik. Kendi eserlerimizde de öyle… Biz başından beri kendi eserlerimizden oluşan albümler yapıyoruz aralarda da yaptığımız derlemeleri albüm haline getiriyoruz.
Bence birçok müzisyen böyle bir görevle karşı karşıyadır. Bir taraftan kendi müziklerini yaparken öte yandan da derleme çalışması yapmalılar.

“MKM"LER BİRER ARŞİV KURUMU OLMALI”

Kürt müziğinin gelişmemesinde eleştiri kurumunun yetersizliği de yok mudur?
MKM"ler (Mezopotamya Kültür Merkezi) işlevlerini tamamladılar. MKM"ler artık birer arşiv kurumu olmalılar. Giderek zaten bu yöne evriliyor. Kültür merkezlerine baktığımızda giderek dengbéjlerle buluştuğu yerler haline geliyor. Bölgenin birçok yerinde dengbéjler divanının kurulması, temas halinde olunması bunu gösteriyor. Düne kadar dengbéjlerden utanıyorduk. Şimdi ise yüceltiliyor; bunlar çok önemli gelişmeler.

Ferhecir"i dinlediğimiz zaman tekrar dinleme isteği duyarız. Dinledikçe farklı tatlar alıyoruz. Nedir Ferfecir?
Ferfecir, suların kaynadığı coğrafyadan başlayarak, aşağıya, Mezopotamya"ya doğru uzanan suların hikâyesini anlatmaktadır. Fırat ve kollarını meydana getiren kaynaklar Dersimden çıkıyor, Dicle"yi oluşturan kollar ise Bingöl dağlarından çıkıyor. Mezopotamya"nın Alamut kalesi diyebileceğimiz en yüksek nokta Dersim ve Bingöl dağlarıdır. En yüksek nokta Bingöl- Dersim ya, işte oradan başlayıp ta Mısır"a uzanan coğrafyanın öyküsüdür.