Wan

[Bahoz]

WAN

Wûçanîya cografî û tixub
Ew di nav parelelên 37° 43´ û 39° 26´ bakûr û merîdyenên 42° 40´ û 44° 30´ rojhilat de ye. Hudûdên bajêr li bakûr bi Agirî yê ve, li rojava bi Bedlîsê ve, li bashur bi Çolemêrgê ve û li rojhilat jî bi Mako ve tê girêden.

Taybetiyên erdê bajêr

Gola WanêPivana erdê wî 19069 km² ye . Ji wî erdî (cendê reşayî) % 53,4 wî ji çiyan, % 13,7 ji deştan û % 32,9 jî ji platoyan pêk tê. Li herêmê dexil û Kixsên şekir tên çandin.

Îklîm (Av û hewa)
Li herêmê îklîmek reshayî desthilate. Lê ji ber ava gola Wanê herêm wek bajarê cîranê xwe yên din, zivistanan pir sar derbas nabe. Havinan jî hênik e.

Nifus (1997) û navçe

Navend: 289.081
Muksî yan Muskî (Baxçesaray): 17063
Elbak (Başkale): 51059
Ebex (Çaldiran): 47593
Şax (Çatak): 20875
Edremid ( aretmét): 15249
Erdiş (Ercîş): 142388
Westan (Gevaş): 28504
Payizava an Xawesor (Gürpinar): 36105
Bêgirî (Muradiye): 42688
Qerqelî (Özalp): 51799
Sêrê: 20315
Tevayiya nifûsa herêmê ( tevî gundan): 762.719 e.

Çiyayên Wanê
Bilindahîya erdê herêmê nakeve bin 1500m´yan.Bajar bi çiyayên volkanîk hatîye dorpêckirin. Çiyayê bilindtirîn Îspîriz e (3668m), Tendurek(3542m), Pîrashît (3200m), SHevli (2900 m), Norkuh (2800m) Başété Mihenda , Artos.

Deşt, zozan û gelî

Zozanên herêmê di navbera çiyayan de bi cih bûne. Bilindbûna wan digihîjin heta 2450 m yî.
Geliya Bendêmahî; li dora çemê bandêmahî , Çemêresh, Memedik û Xoshapê ye.
Deşta Çaldiran; li navça çaldiranê ye. mezinbûna wî 314 km² û bilindbûna wî jî ji behrê 2000 m - 2100 m ye.
Deshta Bargirî; li ciyê ku çemê Bendêmahî diherike gola wanê ye. Mezinbûna wî 112 km² ye.
Deshtên din yê herêmê; Tarhanî(50km²), Noshar (80 km²), Xoshap (180 km²), Hewasor (190 km²). Wan(150 km²), Ercûsh(150 km²)