[Denge Jiyan]

20. yüzyildan itibaren ittihad-terakki hareketleriyle baslayip Kemalist yönetimlerce yeni bir kilifla devam ettirilen zoraki Türklestirme sürecini bilmeyenler icin Dersimde yakin zamandaki gelismeler yadirgatici ve sasirtici görünebilir.

Dersim basta olmak üzere Alevi kürt topluluklarinin bastanberi Osmanli ve Safevilerle anlasamadiklari, bu nedenle de istenmeyen teba ilan edilerek dislandiklari bilinyor. Bu durum Türk askeri cevrelerince de bilindigi icin 1937 yilinda Askeri Mecmua olarak Genelkurmayca Yayimlanan bir kitap "osmanli devrindeki dersim isyanlari"adini tasiyor ve 3 büyük dersim isyanini anlatiyor.1919-21 yillari arasinda yani emperyalist isgalden sonra Vet Dr Colikzade Mehmet Nuri ,Kocgiri asiret lideri Alisan Bey kardesi Haydar Bey ve Aliser gibi aydinlarin Kocgiri halk hareketi gerceklestiriliyor.

Kemalist Yönetimin Kocgiri vurduktan sonra sünni kürt asiretlerinden Kocgireye destek vermemesini ve seyh sail hareketineki dinsel parolalari iyi kullanarak dersimlileri 1925 hareketinden uzak tutmayi basardi. Dahasi hareket bastirildiktan sonra ilk meclisin Dersim mebusu Hasan Hayri Bey gibileri asilirken yine ayni meclisde bulunan Diyap Aga ve Mico Aga gibilerinden isyan alehtari demecler aliniyordu. Bununlada kalinmiyor ve 1926 da Elaziz Valisi Ali Cemal Bardakci ve Malatya valisi Bozan Bey araciligi ile 30 a yakin dersim asiret reisi Ankaraya getiriliyor ve Atatürkle görüstürülüyordu. Bu tarih Dersimin asimilasyona tabi tutulacak öncelikli yöre olarak secildigi tarihtir. Dersimi diger kürt topluluklarindan yalitma ve zamani geldiginde dersini vererek tasfiye etme bu gizli politikanin temelini olusturuyor. Nitekim diger hareketler bastirildiktan kisa bir süre sonra sira dersime gelmis ve 1926 da Ankara cagrilan asiret reislerinin hemen hepsi 1937-38 de katledilmistir.

Tunceli milletvekilligi yapmis sinan yerlikayanin iddiasina göre Dersimdeki 400 ü askin köyden 300den fazlasi ya yakilmis yada bosaltilarak tahrip edilmistir.

Jandarma Umum Komutanliginin 1938 Dersim Katliamindan bir kac yil önce yayinladigi gözetim altinda 100 adet bastirilmis "Dersim" adli gizli raporunda Dersimin kürt kimliginin yani sira alevi kimliginden de bahsedilmis ve söyle yazilmistir: Yavuz Sultan Selim´in gazabi olmasaydi bugün bu güzel Türkiye´mizde tek bir sünni ye tesadüf etmek belkide mümkün olmayacakti. Eger Yavuzún garazi Dersimin Yalcin daglari icine girebilmis olsaydi herhalde Dersim´i de bugün madii ve manevi baska bir yol üzerinde görürdük"

Bilindigi gibi 1925 de kürt / naksibendi tekkelerinin yanisira alevi tekkeleri de kapatilmis ancak 1927 de Bektasi tekkeleri yeniden serbest birakilirken Alevi/kürt kimlikli dersim ve cevresi tekkeleri süresiz yasaklanmistir. Bu yasaklamanin yani sira dersim bölgesi basta olmak üzere cogunlukla alevi kürt yerlesim bölgelerine cami yapilmaya calisilmasi herhalde yukaridaki anlayisin bir ürünü olsa gerek.